De productiviteitsvalkuil die advocaten sancties kost
De grootste productiviteitswinst in de advocatuur? Minder blind vertrouwen op ChatGPT. Meer controle op bronnen. Klinkt saai. Redt carrières.
Generatieve AI is verleidelijk. Je krijgt in minuten een conceptpleitnota, een lijst "relevante" arresten en een keurige structuur. Maar dezelfde tools kunnen net zo makkelijk nepjurisprudentie in je werk sluizen. In de VS leidde het Mata v. Avianca-incident tot sancties nadat niet-bestaande uitspraken waren ingediend. De rechter was onverbiddelijk: verifieer je bronnen, punt.
Ook in Nederland groeit de aandacht. De NOvA heeft een projectgroep Digitalisering & AI die de balie adviseert over verantwoord gebruik, vaardigheden en innovatie. Specifieke tuchtnormen voor AI-gebruik ontbreken nog, maar de richting is duidelijk: kennis opbouwen, kritisch blijven, bronnen checken.
Waarom “even ChatGPT’en” je dossierrisico vergroot
AI-modellen zijn taalvoorspellers, geen bronverificators. Ze schrijven vloeiend, maar kunnen arresten verzinnen met overtuigende pin-cites. Nederlandse vakmedia signaleren dit risico expliciet: steeds meer juristen gebruiken AI, terwijl de controle soms achterblijft. Dat is precies het recept voor reputatieschade, herstelwerk en kosten.
Onthoud de eenvoudige analogie: AI zonder bron is als een toga zonder dossier. Het oogt professioneel, maar je staat met lege handen zodra iemand “waar staat dat?” vraagt.
Hoe kantoren AI wél veilig inzetten (wat wij zien bij Lawsum)
- ECLI-first werkt.
Gebruikers die starten vanuit ECLI’s en rechtspraak-links melden vrijwel geen spookcitaties. De AI mag formuleren, maar de bron is leidend. - Dagelijkse micro-routines winnen uren.
Teams die elke ochtend 30 minuten ECLI-samenvattingen doorlopen besparen 3–5 uur per week aan jurisprudentie-speurwerk. - Hybride review maakt het verschil.
Juniors laten AI samenvatten; seniors tikken bewijsplaatsen af en herschrijven alleen de risicopassages. Resultaat: hogere kwaliteit, minder herstel.
Een praktische gids voor “AI-veilig” werken
- Start bij echte data, niet bij een lege prompt.
Werk vanuit ECLI’s en eigen dossierstukken. Laat AI alleen formuleren op die context. - Eis bewijs per alinea.
Vraag expliciet om ECLI, overweging, randnummer en regel- of paginacite. Alles zonder bron? Label als “onbewezen”. - Vergrendel de creativiteit waar feiten tellen.
Zet temperature laag voor feiten en citaties. Gebruik creativiteit alleen voor toon en structuur. - Automatiseer je broncheck.
Een simpele “ECLI-lint” vangt format-fouten en ontbrekende hits. Geen match = geen opname. - Documenteer je AI-gebruik.
Noteer modelversie, prompts, datasets en beslisregels. Dat helpt bij interne QA en richting eventueel tuchtrecht.
Waarom wij Lawsum anders hebben gebouwd
We willen niet dat juristen massaal overstappen op generieke chatbots. We willen dat ze veiliger, sneller én aantoonbaar betrouwbaarder werken.
Lawsum hallucineert niet, omdat inzichten altijd uit echte ECLI-bronnen worden gegenereerd. Geen bron? Geen claim. Onze workflow dwingt bronverwijzingen af, bewaart je cite-historie en laat je snel terugklikken naar de originele uitspraak. Dat sluit aan bij wat toezichthouders en brancheorganisaties benadrukken: omarm innovatie, maar houd de kwaliteitslat juridisch. De casus Mata v. Avianca is daarbij een blijvende waarschuwing.
Veelgemaakte valkuilen (die je morgen kunt vermijden)
- Vertrouwen op de opmaak van een AI-tekst als “bewijs van echtheid”.
- Vrij zoeken zonder duidelijke bronset, waarna citaties oncontroleerbaar worden.
- Review achteraf “op gevoel”, in plaats van per bewering de bronregel te toetsen.
- ChatGPT inzetten voor feiten, in plaats van voor formulering op gecontroleerde input. Nederlandse artikelen tonen dat dit precies is waar het misgaat.
Een 10-minuten routine die dossiers redt
- Verzamel ECLI’s en kernpassages in één map.
- Laat Lawsum een puntsgewijze samenvatting maken met bewijsregels.
- Vraag om tegenargumenten en ontbrekende stukken.
- Exporteer de citatietabel en loop rood-gemarkeerde claims na.
- Schrijf je kernalinea’s zelf; gebruik AI alleen om te polijsten.
Wil je dit zonder gokwerk proberen? Probeer Lawsum vandaag gratis met 20 credits en zie hoeveel tijd jij terugwint, zonder hallucinaties.